Bestuursrechtelijke handhaving

Art. 13b Opiumwet
De burgemeester is bevoegd de woning (waartoe ook de garage en de schuur wordt gerekend) of het gebouw te sluiten indien daarin een middel als bedoeld in lijst I of II wordt verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe aanwezig is.

Aanvankelijk zag deze bevoegdheid slechts op “voor het publiek toegankelijke lokaliteiten”. Denk hierbij onder andere aan coffeeshops, growshops en smartshops. Sinds 2007 is de bevoegdheid krachtens artikel 13b van de Opiumwet uitgebreid tot woningen. Ook een niet gehuurde woning (een eigendomswoning) kan door de burgemeester tijdelijk worden gesloten.

In de praktijk wordt deze bevoegdheid ook aangewend na ontmanteling van een hennepkwekerij als deze niet uitsluitend ziet op de teelt voor eigen gebruik. Uit de wetsgeschiedenis blijkt echter dat dit nooit de bedoeling van de wetgever is geweest toen deze art. 13b van de Opiumwet wijzigde.

In het bestuursrecht gelden de strafrechtelijke bewijsregels en bewijsminima niet. Feiten die in het strafrecht wegens een gebrek aan overtuigend bewijs niet tot een veroordeling kunnen leiden, kunnen bij toepassing van artikel 13b Opiumwet leiden tot (tijdelijke) sluiting van een woning. Beleid dat is gebaseerd op artikel 13b van de Opiumwet wordt in de praktijk “Damocles-beleid” genoemd. Dat beleid kan en mag per gemeente aanzienlijk verschillen!

Uit de Memorie van Toelichting bij de wijziging van artikel 13b van de Opiumwet1 blijkt dat voor toepassing van dit artikel bij de sluiting van een woning sprake dient te zijn van vooraf vastgesteld en kenbaar gemaakt beleid. Dat beleid dient een zogenoemd stappenplan te bevatten waarin nauwkeurig is aangegeven bij welke overtreding, door wie en met welk juridisch instrumentarium en met welke consequenties wordt opgetreden. Het sluiten van de woning betreft in dit stappenplan een “ultimum remedium” (het uiterste middel!). Hieruit volgt dat aan het opteren voor deze maatregel – sluiting van een woning – en de motivering hiervan zwaarwegende eisen dienen te worden gesteld.

De sluiting is formeel niet bedoeld als straf voor een persoon (hoewel de bewoner van een woning dat ongetwijfeld zo zal ervaren). Sluiting van een woning is ook mogelijk als de bewoner geen enkel verwijt treft.

Bij de sluiting van een woning dienen de eisen die voortvloeien uit art. 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens in acht te worden genomen.2 Het is dan ook de vraag of een woning na het aantreffen van uitsluitend cannabis zonder voorafgaande waarschuwing mag worden gesloten.

Op het moment dat u een brief van de burgemeester ontvangt waarin deze aanzegt over te willen gaan tot sluiting van het pand doet u er goed om u met deze brief bij ons te melden. Wacht hier niet te lang mee, want de termijnen zijn soms erg kort!

Soms kan het indienen van een zienswijze voldoende zijn om de burgemeester af te laten zien van het voornemen tot sluiting. In andere gevallen is het indienen van bezwaar (bij het bestuursorgaan) gecombineerd met een verzoekschrift tot het treffen van een voorlopige voorziening (bij de rechtbank) noodzakelijk.

Verhalen kosten ontmanteling hennepkwekerij
De kosten van het ontmantelen van een hennepkwekerij mogen bij de teler in rekening worden gebracht. De redenering hierbij is dat een hennepkwekerij gevaarlijk is.

Een bouwwerk (woning) mag geen gevaar voor de gezondheid of veiligheid opleveren (art. 1a Woningwet). De burgemeester is in zo’n situatie bevoegd bestuursdwang (art. 5:21 Awb) toe te passen. De kosten hiervan komen voor rekening van de overtreder, tenzij deze kosten redelijkerwijs niet voor zijn rekening moeten komen (art. 5:25 lid 1 Awb).

Ook hier weer geldt dat beleid per gemeente aanzienlijk kan en mag verschillen! Zo zien we dat de kosten van het ontmantelen van een hennepkwekerij aanvankelijk slechts in de regio Rotterdam in rekening werden gebracht. Tegenwoordig wordt deze bestuursrechtelijke mogelijkheid in steeds meer gemeenten toegepast. Dit geheel in overeenstemming met de integrale aanpak om de hennepteler op zo veel mogelijk verschillende (juridische) manieren aan te pakken.

Wilt u enige kans van slagen hebben om succesvol bezwaar te maken tegen het besluit tot in rekening brengen van de kosten van de ontmanteling van de hennepkwekerij, dan doet u er goed aan om het besluit van de Burgemeester aan ons toe te zenden.

Met name indien onvoldoende blijkt dat er sprake was van een brandgevaarlijke situatie heeft u een kans van slagen. Zonder brandgevaarlijke situatie is er geen noodzaak om spoedeisende bestuursdwang toe te passen. De hoofdregel is dat de overtreder zelf in de gelegenheid moet worden gesteld om de kwekerij te ontmantelen!

Hennepteelt en uitkering
Het houden en betrapt worden met een hennepkwekerij verhoudt zich in de meeste gevallen niet met het ontvangen van een uitkering. Of dit nu om een WW-uitkering of WWB-uitkering gaat! De algemene regel is dat de ontvanger van een uitkering verplicht is inlichtingen te verstrekken omtrent activiteiten waar hij inkomsten mee genereert of kan genereren.

De inlichtingenplicht geldt ook in het geval sprake is van werkzaamheden gericht op het opzetten en in bedrijf houden van een hennepkwekerij. Dit ongeacht of daaruit al inkomsten zijn genoten. Het niet voldoen aan de inlichtingenplicht kan leiden tot opschorting, intrekking, terugvordering en verlaging van de uitkering.

Is de uitkeringsinstantie niet op de hoogte van de hennepkwekerij, dan zult u waarschijnlijk niets horen. Let er wel op dat als u bij de politie in een verhoor vertelt dat u een uitkering ontvangt, deze informatie vaak wordt doorgespeeld aan de uitkeringsinstantie. Moet u bij de politie verklaren over uw inkomsten? Neen. U heeft het recht om te zwijgen.

Als de uitkeringsinstantie op de hoogte is van de hennepkwekerij, dan zult in veel gevallen een besluit ontvangen. Dit kan zijn een besluit tot opschorting, intrekking, terugvordering en verlaging van de uitkering. Vaak wil de uitkeringsinstantie informatie ontvangen over de startdatum van de hennepkwekerij en de verdiensten.

In zulke gevallen is het zeer raadzaam om contact met ons op te nemen en het besluit aan ons toe te zenden.

Afhankelijk van welke uitkering u ontvangt zijn er verschillende zaken van belang die u dient te weten voordat u gaat reageren naar de uitkeringsinstantie.

Verklaring Omtrent Gedrag (VOG)
De hennepteler die door de politie is betrapt, kan daarvan problemen ondervinden bij het aanvragen van een verklaring omtrent het gedrag. Voor sommige functies dient de werknemer periodiek op verzoek van zijn werkgever een dergelijke verklaring over te kunnen leggen. Na ontmanteling van een hennepkwekerij wordt afgifte van een VOG dikwijls geweigerd. Dat kan dan tot ontslag leiden.

Tegenwoordig komt het ook voor dat – als de werknemer reeds werkt op basis van een eerder verstrekt VOG – de werknemer verplicht wordt om een nieuwe VOG te overleggen. Dit heeft dan vaak te maken met informatie uitwisselende overheden.

We leven helaas in een tijdsgeest waarin het houden van een hennepkwekerij er toe leidt dat burgers die bij een werkgever gedurende langere tijd naar volle tevredenheid functioneren hun baan kwijt raken. Vaak tot grote ergernis van werkgever! Natuurlijk zijn de Nederlandse belangen hiermee niet gediend. Werkgevers raken op deze wijze een goed functionerende kracht kwijt en deze goed functionerende kracht moet vaak noodgedwongen een beroep doen op ons uitkeringsstelsel. In een tijd waarin Opstelten en Teeven de dienst uitmaken – en vooral krachtige maatregelen voorstaan – is er weinig ruimte voor een zorgvuldige beslissing. Helaas hebben we te maken met een hoogste bestuursrechter – de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State – die blijk geeft van een weinig kritische houding in zaken als deze.

Dit betekent natuurlijk niet dat u zich zomaar bij een weigering VOG dient neer te leggen. Het “rammelen aan de poort” leidt soms tot verandering. Het instellen van bezwaar leidt soms tot succes. Ons kantoor helpt u hier graag bij.

1 Kamerstukken II 2005-2006, 30 515, nr. 3, p. 8-9.

2 Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State 28 november 2011, LJN: BY4412.

Top